The Descent หนังสยองขวัญสัญชาติอังกฤษที่จู่ๆ ก็ได้มาดูแบบไม่ตั้งใจ ทีแรกก็ไม่ได้คาดหวังอะไรมากเพราะคาดว่าคงไม่ต่างจากหนังเขย่าขวัญทั่วไปที่ตัวละครต้องเผชิญกับสถานการณ์อันตราย แล้วก็ต้องค่อยๆ ตายไปทีละคนๆ ด้วยเหตุผลสุดงี่เง่าตามขนบหนังแนวนี้ ยิ่งพอจะรู้พล็อตเรื่องมาก่อนหน้านี้แล้วก็ยิ่งมั่นใจเข้าไปอีกว่า The Descent ก็น่าจะงั้นๆ

ผิดถนัด! แม้ว่า The Descent จะไม่ได้หนังดีเลิศเลอ ออกจะเดินตามขนบหนังสยองขวัญเสียด้วยซ้ำ แต่คลาสของคนทำหนังเรื่องนี้ก็พอจะทำให้หนังมีอะไรบ้าง ไม่ใช่แค่ดูแล้วก็ลืมๆ มันไป

กลุ่มเพื่อนสาว ๖ คนที่มารวมตัวกันอีกครั้งหลังจากเกิดเหตุร้ายกับ ซาร่าห์ ที่ทำให้เธอต้องเสียสามี (พอล) และลูกสาววัยน่ารัก ซาร่าห์อยู่แบบซังกะตาย เพื่อนๆ จึงจัดทริปพิเศษนี้โดยหวังว่ามันจะทำให้ซาร่าห์กลับมาแฮปปี้กับชีวิตอีกครั้งหนึ่ง สาวๆ กลุ่มนี้เป็นพวกชื่นชอบการท่องเที่ยวแบบเอาท์ดอร์ ล่องแก่ง ปีนเขา สำรวจถ้ำ คือกิจกรรมแสนสนุกของพวกเธอ และทริปนี้ก็คือการสำรวจถ้ำใต้ดินที่น่าตื่นเต้นและท้าทาย

เกือบครึ่งชั่วโมงแรกของ The Descent เล่าถึงความสัมพันธ์ของ ๖ สาว ที่ดูเหมือนจะไม่มีอะไรนอกจากเรื่องของสาวๆ ที่เม้าท์กันไปเม้าท์กันมา หนังจะโฟกัสไปที่ซาร่าห์มากเป็นพิเศษ เธอมักจะเห็นภาพหลอนอันเป็นผลมาจากอาการช็อคหลังสูญเสียสามีและลูก แต่คนดูคงสังเกตได้ไม่ยากถึงความสัมพันธ์ที่ดูมีเบื้องหลังของซาร่าห์กับ จูโน เพื่อนที่ดูเป็นสปอร์ตเกิร์ลที่สุดในกลุ่ม

การผจญภัยครั้งนี้คงจะผ่านไปอย่างสนุกสนานหากไม่เป็นเพราะความบ้าบิ่นของ จูโน ที่พยายามทำเซอร์ไพรส์ด้วยการพาเพื่อนมาสำรวจถ้ำลึกลับที่ไม่เคยมีใครสำรวจมาก่อน แทนที่จะไปลุยถ้ำที่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวตามโปรแกรมที่วางไว้ ความบรรลัยเกิดขึ้นเมื่อถ้ำเกิดถล่มปิดทางที่พวกเธอเข้ามาจนมิด ไม่มีทางรอดอื่นนอกจากพวกเธอทั้งหกต้องเดินหน้าต่อไป ท่ามกลางความขัดแย้งและความเครียดที่ทวีมากยิ่งขึ้น

ผมชอบฉากมุดถ้ำของหนังเรื่องนี้ คนดูที่ไม่ใช่นักผจญภัยคงตั้งคำถามกันว่า แม่งจะมุดเข้าไปทำซากอะไรวะ? อันนี้ผมก็ไม่ทราบจริงๆ ว่าพวกนักสำรวจเขามุดถ้ำกันอย่างนี้จริงๆ หรือเปล่า แต่ผมเชื่อว่าคนที่สติดีคงไม่คิดสั้นมุดเข้าไปในซอกหินที่ดูไม่น่าไว้ใจ ทั้งแคบ มืด และไม่มีวีแววทางออก อีกทั้งมันยังพร้อมจะถล่มลงมาทุกเมื่อ แต่เมื่อเอาสถานการณ์ที่พวกเธอประสบมาเป็นตัวตั้ง การเสี่ยงของพวกเธอมันก็มีเหตุผลพอ เพราะขืนอยู่เฉยๆ แบบนั้นก็มีแต่รอความตาย หนังทำฉากนี้ได้ดูน่าอึดอัดจริงๆ คนดูเป็นเสมือนผู้สังเกตการณ์ เราจะเห็นพวกเธอค่อยๆ คืบเข้าไปในซอกหินทีละนิดๆ แล้วก็ลุ้นว่าหินมันจะหล่นลงมาเมื่อไหร่

เมื่อรู้ว่าต้องติดอยู่ในถ้ำที่ไม่มีวันที่มีใครเข้ามาช่วยแน่นอน ต่างคนต่างเริ่มโทษกันไปมา แต่ทุกคนก็ยังมีสติพอที่จะยุติความขัดแย้งชั่วคราวเพื่อร่วมมือกันหาทางออกไปจากที่นี่ การตัดสินใจของตัวละครเริ่มเป็นไปตามขนบหนังแนวนี้ คือการตัดสินใจแบบเสี่ยงไม่เข้าท่าและดูไม่ฉลาด (ตามมุมมองของคนดู) แต่สมมติถ้าเราเป็นตัวละครนั้นก็อาจจะทำแบบที่เธอทำก็ได้ เพราะสถานการณ์แบบนั้น ทำให้พวกเธอไม่มีทางเลือกมากนัก เช่น การเสี่ยงข้ามเหวลึก การเสี่ยงปีนเก็บคลิปล็อคหน้าผา จนเข้ามาถึงครึ่งหลังของเรื่อง หนังก็พาคนดูเข้าสู่โลกแห่งความรุนแรงและสะอิดสะเอียน

หลังจากดู The Descent จบ ผมมานึกเล่นๆ ว่าถ้าหนังดำเนินเรื่องโดยอาศัยสถานการณ์กดดันที่จำเป็นต้องเอาชีวิตรอดของทั้งหกสาวจากถ้ำใต้ดิน ก็คงเป็นหนังที่วิเศษเรื่องหนึ่งเลยทีเดียว แต่ The Descent หักอารมณ์คนดูด้วยการโยนตัวละครที่เป็นอสูรกายออกมากระชากขวัญคนดูแทน

ขณะที่ทุกคนต้องพยายามหาทางออกให้ได้ พวกเธอยังต้องระวังตัวไม่ให้กลายเป็นอาหารอันโอชะของสิ่งมีชีวิตลึกลับที่จ้องจะแดกพวกเธอ เจ้าสัตว์ประหลาดที่ว่านี้ไม่มีที่มาที่ไป การเดาที่มาของพวกมันเป็นหน้าที่ของคนดู แต่หน้าที่ของพวกมันคือการกระตุกต่อมหวีดของคนดูเพียงอย่างเดียวเท่านั้น

ตัวละครเริ่มกลายเป็นเหยื่อไปทีละคนๆ ด้วยสภาพที่ชวนแหวะ ซาร่าห์ นางเอกของเราต้องซ่อนตัวอยู่ในซอกหินและนั่งดูพวกมันรุมแทะเพื่อนต่อหน้าต่อตา ถึงตอนนี้ตัวละครที่เหลือต่างเริ่มแสดงสัญชาตญาณของการเอาตัวรอดออกมา พวกเธอต่อสู้อย่างถวายชีวิตด้วยอาวุธเท่าที่มีอยู่ มีดสั้น ไม้ทื่อๆ กระดูกสัตว์ ก้อนหิน มือเปล่า และเมื่อจวนตัวพวกเธอก็พร้อมที่จะใช้ปากกัดเจ้าอสูรร้ายเหมือนสัตว์ป่าไม่มีผิด!

ใครคือสัตว์ประหลาดกันแน่…พวกมันหรือพวกเธอ? มันก็อยู่ใต้ดินของพวกมันอยู่ดีๆ พวกเธอเองไม่ใช่หรือที่บุกเข้ามายังถิ่นฐานของมัน ถ้าเป็นแบบนี้พวกมันก็มีสิทธิ์อันชอบในการปกป้องเขตแดนของตัวเอง สิ่งที่เราเห็นในหนังคือพวกมันทำตามสัญชาตญาณดิบของสัตว์ทั่วไปคือการเอาตัวรอด สนองความต้องการพื้นฐานคือ “การกิน” เราเห็นมันไล่แดกพวกสาวๆ อย่างเดียวเท่านั้น ไม่คิดทำอย่างอื่นเลยจริงๆ ให้ดิ้นตาย ฝ่ายสาวๆเสียอีกที่เป็น “ผู้บุกรุก” พวกเธออาจเป็นตัวประหลาดในสายตาของมันเช่นกัน ท่ามกลางกลิ่นคาวเลือดและซากศพ ตัวละครยังเสือกมีกะใจเขม่นกันเองซะงั้น

ฉากแรกของหนังก็ชวนให้คนดูสงสัยตะหงิดๆ ถึงความสัมพันธ์ระหว่างซาร่าห์ พอล และจูโน ความจริงก็มาปรากฏท่ามกลางสถานการณ์ตึงเครียด เพื่อนๆ ตายห่ากันหมดแล้วเหลือเพียงซาร่าห์กับจูโน ซาร่าห์รู้ความจริงว่าแท้จริงแล้วจูโนแอบเป็นชู้กับพอล สามีของเธอนั่นเอง! ซาร่าห์ทั้งรักทั้งแค้น ทางนึงก็ต้องเอาตัวรอด อีกทางนึงก็ต้องทำอะไรซักอย่างกับเพื่อนรักหักเหลี่ยมโหดคนนี้

ผมเชื่อว่าคนดูทุกคนต่างเอาใจซาร่าห์มากกว่าตัวละครคนอื่น เพราะหนังได้ปูทางเอาไว้แล้วว่าเธอคือผู้สูญเสียตั้งแต่ต้นเรื่อง เราจะเกิดความรู้สึกสงสาร เห็นใจ จนกลายเป็นความผูกพันกับเธอโดยไม่รู้ตัว และหวังว่าเธอจะรอด ขอบอกตรงนี้เลยครับว่าเธอรอดจริงๆ นั่นแหละ แต่ … แต่ อีนังซาร่าห์กลับทำร้ายจิตใจคนดู เธอสับขาจูโนโชะเข้าให้ ก่อนหนีเอาตัวรอด ทิ้งให้จูโนตกเป็นเหยื่อของฝูงอสูรที่รุมเข้ามาหมายจะแดกพวกเธอ … นังซาร่าห์ ทำไปได้ลงคอ

บางคนอาจจะมองว่า โธ่ นังซาร่าห์ ตอนนี้ต้องร่วมมือกันเอาตัวรอดก่อนเว้ย สองคนดีกว่าคนเดียวแน่นอน มึงทิ้งเพื่อนแล้วคิดว่าจะรอดเหรอวะ… แต่บางคนอาจจสะใจกับชะตากรรมของจูโน ที่บังอาจมาแอบโจ๊ะผัวนางเอก และจูโนยังทิ้งเพื่อนคนนึงให้ตายด้วย … ตรงนี้แหละมั้งที่ทำให้ “คน” ต่างจาก “สัตว์” คือการมีสมองเอาไว้คิด และส่วนใหญ่ก็มักจะคิดแต่เรื่องของตัวเองเสียด้วยสิ แต่ผมกลับคิดว่าคนเรามันก็สัตว์นี่แหละ เมื่อถึงคราวที่ต้องเอาตัวรอดเราก็ไม่มีเวลามาคิดถึงอะไรทั้งสิ้น ดูอย่างฉากที่พวกเธอต่อสู้กับเจ้าอสูรด้วยมือเปล่า ใช้ปากกัดสู้พวกมัน พวกเธอปลดปล่อยสัญชาตญาณสัตว์ในตัวออกมา เราอาจมองได้ว่ามันคือภาพสะท้อนการใช้ชีวิตในสังคมที่มีการ “กิน” กันเป็นทอดๆ ใครแข็งแรงกว่าก็รอด ใครอ่อนแอกว่าก็ตกเป็นเหยื่อ ถ้าอยากรอดก็ต้องสู้

ผู้กำกับ นีล มาร์แชล (Neil Marshall) เป็นผู้กำกับมากฝีมือชาวอังกฤษ เขาสร้างชื่อมาจากสายหนังสั้น และหนังส่วนใหญ่ของเขาก็เป็นแนวนี้แหละ ตัวละครในเรื่องอาจไม่คุ้นหน้าคุ้นตาสำหรับคอหนังบ้านเราที่คุ้นเคยกับฝั่งฮอลลิวู้ดมากกว่า The Descent ออกฉายเมื่อปี ๒๐๐๕ ทำรายได้สูงพอสมควรและได้รับเสียงวิจารณ์ในแง่บวก โดยเฉพาะการกระแทกอารมณ์สยองใส่คนดูแบบมีชั้นเชิง เล่นมุมกล้องได้น่าสนใจ การโผล่ออกมาของเจ้าอสูรร้ายทำได้น่าตื่นเต้นและมีมุขใช้ได้ทีเดียว

พูดถึงสัญชาตญาณแบบสัตว์ในหนังเรื่องนี้แล้วก็อดนึกถึงสังคมเราไม่ได้ เราคงไม่ถึงกับไล่แดกกันเองหรอก เอาแค่การทำอะไรเพื่อผลประโยชน์ของตัวเอง (และพวกพ้อง) โดยไม่คำนึงถึงผู้อื่น นี่ก็น่าสมเพชพอทน ยอมรับกันเถอะครับว่าที่สุดแล้วคนเราก็นึกถึงตัวเองก่อน ถ้าตัวเองยังไม่รอดแล้วจะไปคิดถึงใครเขา ความคิดนี้ผมคิดว่าไม่ใช่เรื่องเลวร้าย ขอเพียงอย่าให้มันก้าวล้ำเส้นที่เรียกว่า “คุณธรรม” เลยนะครับ ไม่เช่นนั้นพวกเรามันก็คือ “สัตว์” ดีๆ นี่เอง

เพลง “บ้านนาสะเทือน” สุรชัย จันทิมาธร แต่งขึ้นให้แม่ผู้จากไป ตอนนั้นเขายังอยู่ในป่าหลังเหตุการณ์เดือนตุลา เขาได้จดหมายจากเพื่อนส่งข่าวว่าแม่เสียชีวิตแล้ว จดหมายเดินทางมาถึงเขาหลังแม่จากไปหนึ่งปี (ก็อยู่ในป่านี่นะ) สุรชัย จึงเขียนเพลงนี้ขึ้นเพื่อเป็นการไว้อาลัยให้กับแม่และสอดแทรกเนื้อหาวิพากษ์สังคมเข้าไปด้วย

“…สังคมเน่าใน สุดแก้ไขข้องเกี่ยวเยียวยา…” ในยุคที่บ้านเมืองเจริญก้าวหน้าทางวัตถุแต่กลับแตกสลายทางวัฒนธรรม เน่าในที่ว่านี้มันก็เน่ากันทุกส่วนตั้งแต่ส่วนที่เล็กที่สุดของสังคมอย่าง “ครอบครัว” หน้าฉากที่แสนจะดูดีแต่ข้างในช่างเฟะฟอน นักการเมืองที่วันๆ เอาแต่หาประโยชน์ใส่ตัว โกหกตอแหลกันหน้าด้านๆ ทำตัวเหี้ยอย่างเสมอต้นเสมอปลาย แต่ก็อีกนั่นแหละ ก็ประชาชนเสือกเลือกเขามาเองนี่นา จะโทษใครได้ “…ประชาต้องร้องไห้…”

ตอนที่ไม่ได้ดั่งใจก็ด่าเอาๆ แต่พอเลือกตั้งอีกทีก็ยังเสือกไม่จำ ยังเลือกแม่งเข้ามาอีก แล้วก็อ้างอุดมการณ์ห่าเหวอะไรที่ตัวเองยังไม่รู้เรื่องด้วยซ้ำ

หากเปลี่ยนเนื้อร้องเป็น “พ.ศ. ๒๕๕๔” เพลงนี้ก็ยังคงสะท้อนความจริงของบ้านเราได้อย่างซื่อตรง ในยุคที่คนในสังคมแบ่งพรรคแบ่งฝ่าย จะคุยกันทีต้องดูให้ดีก่อนว่า “สีอะไร?” ร่ำร้องอยากจะศิวิไลซ์ทางการเมือง เสรีทางความคิด แต่เสือกเห็นทุกคนที่คิดต่างเป็นศัตรู ปัญญายังต่ำเตี้ยเรี่ยดิน ไม่เคยคิดอะไรไปไกลกว่าเรื่องของตัวเอง งมงายและยึดติด … ผู้ใหญ่ลีจึง “หมดแรงแม้จะกล่าว”

ผมชอบท่อนที่ว่า “ทิ้งคานกระบุง เปลี่ยนผ้าถุงนุ่งกางเกงยีนส์ ผู้ชายขายแรงเพื่ออยู่ ผู้หญิงขายตัวเพื่อกิน” มีอยู่ครั้งหนึ่งที่เราอยากเป็นนิก อยากเป็นเสือตัวที่ห้า สุดท้ายเราก็เป็นได้แค่แมวเชื่องๆ ตัวนึง แม้ในตอนนี้เราก็ยังดิ้นรนและพยายามจะเปลี่ยนตัวเองให้เป็นประเทศอุตสาหกรรม ในความเห็นของผม คนในเจนเนอเรชั่นหลังปี ๒๕๓๐ คงแทบไม่มีใครอยากยึดอาชีพเกษตรกรกันแล้ว อีกไม่นานพื้นที่ทำการเกษตรบ้านเราก็จะค่อยๆ หายไป สุดท้ายอาจถึงวันที่เราต้องซื้อข้าวเขากินก็ได้

บางทีการจากไปของแม่ “รถไฟประหาร  แม่แหลกราญระหว่างทางไป” สุรชัย อาจจะส่งสารอะไรบางอย่างถึงเราก็ได้ เพราะ “แม่ผู้อยู่แต่ริมทุ่งมานาน” ต้องจบชีวิตด้วย รถไฟ หรือสัญลักษณ์ของสังคมอุตสาหกรรม ขณะที่นางกำลังเดินทางซึ่งก็ไม่รู้ว่าปลายทางอยู่ที่ไหน สังคมบ้านเราก็กำลังจะเป็นแบบนั้น ขณะที่เรากำลังหลงทาง จ่อมจมอยู่กับค่านิยมเลวๆ เราไม่ได้รู้สึกตัวเลยว่า รถไฟ มันบี้ไล่หลังมาจนเกือบจะถึงตัวอยู่แล้ว

ลองอ่านเรื่องราวของ สุรชัย ใน “พระเจ้าหัวฟู…สุรชัย จันทิมาธร“

บ้ า น น า ส ะ เ ทื อ น
คำร้อง-ทำนอง : สุรชัย จันทิมาธร

รถไฟประหาร  แม่แหลกราญระหว่างทางไป
โอ้คืนนั้นดาวเดือนหม่น  ทุ่งนาก็ก่นร่ำไห้ ป่าไพรร้องระงม
บ้านาสะเทือนแรงลม จ่อมจมอาลัยแม่

จดหมายของเพื่อนบอกข่าว  เรื่องราวได้เปลี่ยนแปรไป
สังคมเน่าใน สุดแก้ไขข้องเกี่ยวเยียวยา
เมื่องบ้านเราทรามเสื่อม คิดไปน่าเอือมระอา
ประชาต้องร้องไห้ ไม่มีน้ำตาจะไหล มันตกในหัวอก

พ.ศ.สองห้าสองสี่ ผู้ใหญ่ลีตีกลองประชุม
ร้อนลมอ้าวรุม ดังไฟสุมทั่วถิ่นดินแล้ง
บ้านเรา ผู้เฒ่าผู้แก่ แต่ละคนแต่ละคนหน้าแห้ง
ข้าวแพง ของแพง ผู้ใหญ่ลีไม่มีคำแย้ง หมดแรงแม้จะกล่าว

ข่าวคราวสังคมชาวบ้าน หนีไปทำงานเมืองกรุง
ทิ้งคานกระบุง เปลี่ยนผ้าถุงนุ่งกางเกงยีนส์
ผู้ชายขายแรงเพื่ออยู่ ผู้หญิงขายตัวเพื่อกิน
ได้ยินแล้วเศร้า ส่วนยายตาฟางกับหลานสาว ตากหน้าขอทาน

สุดท้ายคือเรื่องราวของแม่ ผู้อยู่แต่ริมทุ่งมานาน
รถไฟประหาร  แม่แหลกราญระหว่างทางไป
โอ้คืนนั้นดาวเดือนหม่น  ทุ่งนาก็ก่นร่ำไห้ ป่าไพรร้องระงม
บ้านาสะเทือนแรงลม จ่อมจมอาลัยแม่

ทั้งสองเรื่องเป็นการ์ตูนประเภทเดียวกัน พล็อตเรื่องคล้ายๆ กัน แต่นานๆ ไป รู้สึกว่าพล็อตเรื่องเริ่มจะเหมือนกันขึ้นทุกที อย่าง โคนัน นั้นบอกกันโต้งๆ ว่าศัตรูหลักคือ กลุ่มชายชุดดำ องค์กรลับที่ไม่มีที่มาที่ไป และเข้ามาพัวพันกับคดีที่เจ้าโคนันไปยุ่งด้วยทุกครั้ง ทางฝ่ายคินดะ แต่เริ่มเดิมทีจะไม่มีศัตรูประจำตัว ที่มีเจ้าประจำก็คือ จอมโจรปริศนา แต่ก็โผล่มาแค่ ๒-๓ ตอน พอได้ฮา แต่พอเข้าสู่เล่มหลังๆ ก็เริ่มมีศัตรูคู่ปรับคือ จ้าวตุ๊กตานรก และพอมาถึงฉบับที่เป็นตอนพิเศษสองเล่มจบ ก็จะมีจ้าวตุ๊กตานรกออกมาเกือบทุกตอนไป กลายเป็นว่าทั้งสองเรื่องเดินมาในแนวเดียวกันซะงั้น

แต่ที่อยากจะพูดถึงในตอนนี้ก็คือเรื่องของผู้หญิงของทั้งคู่ ตั้งแต่สมัยที่อ่านทั้งสองเรื่องในยุคแรกๆ รวมถึงดูอนิเมชันแล้ว รู้สึกว่าผู้หญิงของทั้งคู่มีข้อที่ต่างกันและตรงกันอยู่หลายจุด แต่ขอประกาศตรงนี้เลยว่าผมรำคาญตัวละคร โมริ รัน ของเรื่อง โคนัน เป็นที่สุด ชณะที่ มิยูกิ ของเจ้าคินดะ แม้จะอ่อนแอสุดๆ แต่ดูเธอจะเป็นประโยชน์มากกว่าเป็นภาระเสียอีก

เคยมีคนเขียนวิจารณ์ถึงจุดนี้ตามเน็ตมาบ้างแล้ว หลายคนชอบ รันจัง เพราะเธอเก่งกาจศิลปะการต่อสู้ แต่ผมว่าเธอ “ดูเหมือน” จะเก่งมากกว่า เพราะหลายต่อหลายครั้งที่เธอมักทำเสียเรื่อง และเธอมีความอ่อนไหวแบบผู้หญิงมากเสียกว่า มิยูกิ ที่ “ดูเหมือน” จะอ่อนแอมากกว่าเธอ ทั้งที่มิยูกิไม่มีวิชาป้องกันตัวอะไรเลย แต่ด้วยลักษณะนิสัยของเธอ ผมกลับคิดว่าเธอเข้มแข็งและมีคุณค่าทางอาหารมากกว่ารันจังหลายเท่า

รันจัง – ลายเส้นของ อ.อาโอยาม่า ที่ระยะหลังๆ มีเหลี่ยมมุมมากกว่าตอนแรกๆ

รัน และ มิยูกิ เป็นนักเรียนชั้น ม. ๕ ที่แสนธรรมดาๆ แต่ที่ไม่ธรรมดาเพราะดันมีแฟนเป็นนักสืบ ที่ย่างกรายไปที่ไหนก็มีแต่คนตาย รันจัง นั้นมีดีกรีเป็นแชมป์คาราเต้ระดับจังหวัด ถ้าคนร้ายไม่ใช่ผีล่ะก็ แม่คุณเตะไม่เลี้ยง ถึงขนาดหลบลูกปืนก็ทำมาแล้ว (ในการ์ตูนตอน ปริศนานักล่าทรชนทมิฬ) ผลการเรียนอยู่ในระดับดี ในการ์ตูนไม่ได้บอกว่าเธอเรียนเก่งไหม แต่ดูจากเนื้อเรื่องโดยรวมแล้วเธอก็ไม่ใช่คนที่เรียนแย่ ออกจะอยู่ในระดับดีด้วยซ้ำ ทำครัวเก่ง เพราะต้องทำกับข้าวเลี้ยงทั้ง โมริ และ โคนัน นิสัยโดยรวมโคตรเป็นผู้หญิง ขี้แย ขี้กลัว กลัวผีขึ้นสมอง ใจเสาะ ชอบแส่เรื่องชาวบ้าน ไม่มีความมั่นใจ สรุปว่าเป็นผู้ยิ้งงงง ผู้หญิง

ลายเส้นของคินดะในยุคหลังๆ ตัวละครจะดูเพรียวขึ้นกว่าตอนแรกๆ

ฝ่าย มิยูกิ รายนี้เรียนเก่งระดับท็อป ถูกคาดหมายว่าต้องเข้ามหา’ลัยชั้นนำได้อย่างสบายๆ เก่งแม่งทุกวิชา เป็นคนละเอียด ไม่มีวิชาป้องกันตัวเลยยกเว้นลูกตบพิฆาตที่ใช้ได้แต่กับเจ้าคินดะคนเดียว อ่อนแอแบบสุดๆ จึงน่าจะเป็นภาระให้กับคินดะมากกว่า แต่นับกันจริงๆ แล้ว เธอตกเป็นเหยื่อเพียง ๓-๔ หนเท่านั้นเอง แม้ว่าการที่มีเธออยู่ใกล้ๆ จะทำให้คินดะต้องพะวงอยู่เสมอ แต่ในทางกลับกัน การมีเธออยู่ใกล้ๆ ก็คอยช่วยคินดะไขปริศนามาแล้วมากมาย นั่นคือสมองและความฉลาดของเธอมีส่วนช่วยคินดะมากกว่าจะเป็นภาระ หรือถ้าไม่เช่นนั้นเธอก็จะเป็นแรงกระตุ้นชั้นดีที่ทำให้เจ้าคินดะมีกำลังใจเผชิญปัญหาต่อไปได้

ตรงข้ามกับรัน แม้บางครั้งการที่มีรันอยู่ใกล้ๆ ก็ไม่ได้ช่วยให้ ชินอิจิ (หรือโคนัน) ไขปริศนาได้ดีขึ้น แถมยังกลายเป็นอุปสรรคในการยิงเข็มยาสลบใส่โคโกโร่ หรือขวางการเข้าถึงหลักฐาน หรือแม้กระทั่งทำลายหลักฐานอย่างไม่ตั้งใจ และที่ผมไม่ชอบสุดๆ คือการไม่เข้าใจสถานการณ์และพฤติกรรมอันไม่ถูกกาละเทศะจนเกือบเป็นเหตุให้เกิดความสูญเสียทั้งกับตัวเองและคนอื่น ตัวอย่างชัดๆ เช่นในการ์ตูนตอน ยุทธการเหนือห้วงทะเลลึก เมื่อวายร้ายของเรื่องทำการระเบิดเรือสำราญ ขณะที่ทุกคนอพยพจนเกือบหมด รันยังมีกะใจกลับไปเพื่อเอาสร้อยคอที่ทำจากเปลือกหอยที่เด็กๆ ทำให้เป็นของขวัญ เข้าใจล่ะว่าเป็นของที่เด็กๆ อุตส่าห์ทำให้แต่ช่วงเวลานั้นมันไม่ใช่เวลาจะมาทำตัวเป็นนางเอก สุดท้ายแล้วเธอก็ติดอยู่ในเรือที่กำลังจะจม จนเกือบทำให้ทุกคนต้องตายเพราะวิ่งตามหาเธออยู่

หรืออีกหลายหนที่ความไม่รู้ของรันว่าโคนันคือชินอิจิ ทำให้เธอเข้าไปยุ่งกับการสืบสวนของโคนันจนเกือบทำเสียเรื่องอยู่บ่อยครั้ง แต่ที่ขัดใจที่สุดคือ “ความระแวง” และ “ความไม่เชื่อใจ” ที่มีต่อชินอิจิ นั่นอาจเป็นการสร้างสถานการณ์เพื่อเพิ่มอารมณ์ดราม่าให้กับการ์ตูน แต่โดยธีมของเรื่องคือการสืบสวนคดี อารมณ์ที่ใส่เข้ามาแบบนี้จึงทำให้บรรยากาศของเรื่องเสียไปไม่น้อย โดยเฉพาะฉากหึงแบบไม่เข้าเรื่องของรันที่ดูน่ารำคาญมากกว่าน่ารัก

ส่วนทางมิยูกินั้นผู้เขียนย้ำตลอดว่าเธอกับคินดะโตมาด้วยกันแต่เด็ก (เหมือนชินอิจิกับรัน) แต่มิยูกิมีความเชื่อมั่นและเชื่อใจคินดะอย่างเต็มเปี่ยม ไม่เถียงว่าคู่รักทั้งสองมีใจให้แก่กันอย่างสุดซึ้ง แต่ความรู้ใจซึ่งกันและกันของคู่หลังน่าจะมีมากกว่าอย่างเห็นได้ชัด เราแทบจะไม่เคยเห็นบทสวีทของมิยูกิกับคินดะเลยในช่วงแรกจนกระทั่งถึงตอน คดีฆาตกรรมตุ๊กตารัสเซีย เราจึงเห็นการแสดงออกแบบหวานๆ ของคินดะ เมื่อเขาแอบขโมยจูบมิยูกิผ่านกระจก! ถ้าจำไม่ผิดผมคิดว่านั่นคือการแสดงความรักตามแบบฉบับของคินดะเพียงครั้งเดียว แม้ว่าจะมีเพียงตัวเขาเองและผู้อ่านเท่านั้นที่รู้ อาจจะเรียกได้ว่ามิยูกิกับคินดะเป็นคู่รักแบบที่มองตาก็รู้ใจ รักนะแต่ไม่แสดงออก แม้ทั้งคู่จะไม่เอ่ยปากบอกรักกันแต่เมื่อมีโอกาสแสดงออกเล็กๆ น้อยๆ อย่างการแสดงความห่วงใย จับมือ โอบกอด ทั้งสองคนก็แสดงต่อกันอย่างไม่ขวยเขิน ต่างกับรันจังและชินอิจิที่มัวแต่วางฟอร์มและอายม้วนต้วนกันจนคนอ่านเลิกลุ้น (เพราะแม่งยาวเหลือกิน จนขี้เกียจคอยตามดู)

หลายหนที่คินดะตกอยู่ในอันตรายหรือกระทั่งกลายเป็นผู้ต้องสงสัยในคดีฆาตกรรม (ตอน คินดะอิจิฆาตกรหฤโหด) มิยูกิยืนหยัดเชื่อมั่นในตัวเขาอย่างเข้มแข็ง ที่ว่าเข้มแข็งเพราะเธอไม่แสดงอาการโวยวายอย่างที่หรือตีโพยตีพาย (แต่หลายครั้งที่รันจังทำ) มิยูกิปล่อยให้ชายที่เธอรักไขคดีตามแบบฉบับของตัวเองโดยที่เธอไม่เข้าไปขัดขวาง หนำซ้ำบางครั้งเธอยังกลายเป็นผู้ช่วยคนสำคัญราวกับคู่หู โฮล์มส์ กับ วัตสัน ยิ่งในตอนหลังๆ มิยูกิก็สวมบทบาทผู้ช่วยของคินดะอย่างเต็มตัว

คินดะและมิยูกิ ในเวอร์ชั่นอนิเมชั่น ที่วาดออกมากลมๆ อวบๆ ทั้งคู่

ถ้ามามองกันที่รูปลักษณ์ภายนอกทั้งสองคนสวยและน่ารักกันไปคนละแบบ บางคนบอกว่าลายเส้นของ อาจารย์อาโอยาม่า ดูเป็นการ์ตูนผู้ชาย เพราะเน้นเหลี่ยมมุมมากว่าความโค้งแบบอ่อนช้อย อันนี้ต้องอย่าไปเทียบผลงานในช่วงแรกๆ ที่ตัวละครทุกตัวหัวกลมเป็นมันฝรั่งกันหมด พอมายุคหลังๆ โครงหน้าของตัวละครมีเหลี่ยมมุมอย่างเห็นได้ชัด (ตัวอย่างที่ชัดเจนอีกเรื่องก็คือ ดราก้อนบอล) แต่ผมคิดว่างานเขียนของอาจารย์อาโอยาม่าได้เปรียบตรงที่ลายเส้ยไม่อาจระบุเพศของผู้อ่านได้อย่างชัดเจน คือเป็นแบบที่อ่านได้ทั้งสองเพศ ตัวละครก็ดูน่ารักๆ หากไม่นับพวกตัวประกอบหรือตัววายร้าย ทุกคนในเรื่องล้วนหน้าตาดีกันไปซะหมด

ส่วนผลงานของ อาจารย์ซาโต้ อาจจะชี้ชัดได้เลยว่าลายเส้นออกแนวการ์ตูนผู้หญิงชัดเจน ตัวละครหน้าสวย โครงหน้าเพอร์เฟค (โดยเฉพาะตัวละครผู้หญิง) ผมสลวย ตาเป็นประกาย ผลงานโดยรวมไม่แตกต่างกันนักคือลายเส้นค่อนข้างอ่อนช้อย แต่ที่มีพัฒนาคือสเกลและรูปร่างของตัวละคร ในตอนแรกๆ มิยูกิเป็นสาวอวบอั๋นไปทุกสัดส่วน แต่พอยุคหลังๆ ลายเส้นดูผ่อนคลายและตัดทอนลายละเอียดออกไปเยอะ มิยูกิหุ่นเพรียวขึ้นเยอะ สวยขึ้นจม แต่สิ่งที่ไม่เปลี่ยนคือขนาดของซาลาเปาสองลูกที่แม่ให้มาของเธอ มันช่างอลังการเกินเด็ก ม.ปลาย เสียจริงๆ

ซึ่งถ้ามิยูกิแพ้รันในเรื่องของการต่อสู้แล้วล่ะก็ เจ้าบิ๊กเปาของเธอก็ชนะรันขาดลอยเหมือนกัน

ผมรู้จัก วงตาวัน ครั้งแรกตอนเกือบจะเอ็นทรานซ์ จากอัลบัม ‘ม็อบ’ รู้สึกว่าจะได้รางวัลอะไรซักอย่างนี่แหละ แต่มาฟังเอาจริงๆ ตอนอยู่ปีหนึ่งตอนที่ออกอัลบัม ‘๑๒ ราศี’ ซึ่งผมคิดว่าน่าจะเป็นอัลบัมที่ประสบความสำเร็จมากๆ ของพวกเขา ในยุคนั้นเป็นยุคทองของ เพลงอินดี้ มีวงดนตรีแปลกๆ โผล่หน้าออกมามากมาย ใครที่ฟังเพลงอินดี้จะรู้สึกว่าเท่เอามากๆ ทั้งที่บางทีก็ฟังไปตามกระแส อะไรคืออินดี้ผมก็ไม่รู้เหมือนกันในตอนนั้น เพราะปกติก็ไม่ใช่คนที่ชอบฟังเพลงซักเท่าไหร่

สำหรับอัลบัม ๑๒ ราศี มีโอกาสได้ฟังด้วยความบังเอิญ เมื่อมีรุ่นพี่คนหนึ่งเอามายัดใส่หู …ต้องเรียกอย่างนั้นจริงๆ เพราะจำได้ว่าผมนั่งตากแดดอยู่เพลินๆ แกก็เดินเข้ามาเอาหูฟังยัดเข้าในรูหูของผมแล้วก็ว่า ‘มึงต้องฟัง เดี๋ยวจะชอบ’ การฟังเพลงในช่วงนั้นของผมค่อนไปทางเปิดทิ้งเสียมากกว่า เปิดให้มันมีเสียงอะไรไหลผ่านหู แต่ไม่ได้ตั้งใจฟัง บางทียังไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามันร้องว่าอะไร เพียงเพราะรำคาญกับเสียงรอบข้างก็เลยหาเสียงอะไรยัดใส่หูเพื่อให้ตัวเองมีสมาธิ เป็นวิธีที่แปลกอยู่ไม่น้อย พอมาในปัจจุบันกลับไม่สามารถทำแบบนั้นได้อีก เพราะอะไรก็ไม่รู้

เมื่อได้มาฟังเอาจริงๆ ก็รู้สึกว่าเพลงของ วงตาวัน นี่ก็น่าสนใจดี ไม่เคยรู้จักหน้าตาของพวกเขาหรอกนะครับ รู้เลาๆ ว่ามีสมาชิกเป็นอดีตวงแมคอินทอช ซึ่งก็พอจะเคยได้ยินผลงานเหมือนกัน ผมว่าเพลงของพวกเขาจะร็อคก็ไม่ใช่ จะป๊อบก็ไม่เชิง เนื้อหาก็ไม่ใช่จะรักหวานแหวว เกือบจะออกแนวเพื่อชีวิตเสียด้วยซ้ำ ก็บอกแล้วว่าผมน่ะไม่รู้เรื่องเพลงกะเขาหรอก

เพลงที่ผมรู้ว่าชอบมากๆ คือเพลง นางไม้ เป็นเพลงที่คร่ำครวญถึงหญิงสาวที่ชวนให้ใจหวั่นไหว แต่แล้วเมื่อพยายามจะเข้าถึง เธอก็เสือกหนีจากไปอย่างไม่ทันตั้งตัว

“…คืนอุ่นไอในนวลเนื้อแนบกาย  พลีหัวใจให้เธอหมดดวง
ตั้งใจจะพลีให้ทั้งปวง  โอ้นาง เธอกลับจางหาย

เธออยู่ไหน ไม่กลับ   ความลับอันไม่มีคำตอบ
จะคว้าพรายไร้เงา   ที่ไหนในลมหอบ

เธอคือแสงดวงหนึ่ง  ดูงดงามเมื่อยามปรากฎ
ฝากไว้เพียงรอยจาง  ดังน้ำตารินหยด…”

ความโดดเด่นของ ๑๒ ราศี คือเนื้อร้องที่บรรจงแต่งอย่างสละสลวยราวกับบทกวีชั้นเลิศ ทุกเพลงจะรื่นหูด้วยการร้อยเรียงคำที่คล้องจอง เป็นบทเพลงที่เขียนขึ้นอย่างบรรจงจริงๆ ครับ ไม่เหมือนเพลงทั่วไปที่หาความคล้องจองและจังหวะของถ้อยคำแทบไม่พบ อีกเพลงหนึ่งที่เป็นที่กล่าวขวัญมากเหลือเกินคือเพลง Sweetness เป็นเพลงสากลเพลงเดียวในชุดนี้ แต่เนื้อร้องโดย คุณ Todd Lavelle หรือที่รู้จักกันในชื่อ ทอดด์ ทองดี นั่นเอง

หลังจากฟัง ๑๒ ราศี แล้ว ผมก็ลองหาเพลงเก่าๆ ของพวกเขามาฟัง แต่ก็ยากเต็มทน สมัยนั้นยังไม่มีอินเทอร์เน็ตครับ การควานหาเพลงเก่าๆ ก็นับว่ายากเอาการ จนปี ๒๕๓๗ พวกเขาออกอัลบั้มพิเศษ Autography เป็นการรวบรวมเพลงเด่นๆ จากสามชุดแรกเอาไว้  ตามประสาคนมักง่ายอย่างผมก็ยอมเสียเงินซื้อมาฟัง เท่าที่คุ้นหูกันที่สุดเห็นจะเป็นเพลง “หุ่นกระบอก” ที่คร่ำครวญรำพันระคนความน้อยอกน้อยใจที่สาวเจ้าไม่เห็นในน้ำใจ มองคนรักเป็นเพียงหุ่นกระบอกที่จะให้ทำอะไรก็ได้ตามแต่ใจ

“…คุณคงเห็น ฉันไม่มีหัวใจ
ทำฉันอย่างไรก็ได้เหมือนหุ่น
ให้สุข ให้ทุกข์ แล้วแต่ใจคุณ
ฉันเป็นเพียงหุ่น ให้คุณเชิดตามใจ…”

วงตาวัน ออกอัลบั้มสุดท้ายในปี ๒๕๓๙ เป็นเพลงสากลทั้งหมด แต่ผมก็ไม่เคยได้ฟังสักเพลง ชุด ๑๒ ราศี นั่นคืออัลบั้มเต็มชุดแรกและชุดสุดท้ายที่ผมตั้งใจฟังอย่างจริงๆ จัง หากจะไม่นับอัลบั้มรวมฮิต Autography จากนั้นมาวงตาวันก็หายสาบสูญไปจากวงการเพลงเมืองไทย สมาชิกแต่ละคนก็แยกย้ายไปตามทาง เหลือไว้เพียงบทเพลงดีๆ ที่ไม่มีคนฟังเมื่อวันก่อน แต่กลายเป็นเพลง ‘คลาสสิก’ ของคนฟังในวันนี้

ข้อมูลของ วงตาวัน ไปเปิดดูใน google เอาเองละกัน มีหลายคนเขียนบรรยายเอาไว้ ถ้าอยากจะฟังเพลงของพวเขา เดี๋ยวนี้ก็หาฟังง่ายๆ ผ่าน youtube สะดวกกว่าสมัยก่อนเยอะเชียวล่ะ

สตีฟ จ็อบส์ (Steve Jobs) คือคนๆ นั้นครับ อย่างที่ทราบกันว่าพี่สตีฟได้จากโลกนี้ไปแล้วด้วยวัยเพียง 56 ขวบ ทิ้งไว้แต่เพียงผลงานที่เป็นสุดยอดนวัตกรรมที่เปลี่ยนแปลงโลก และคำยกย่องว่าเขาคือนักสร้างสรรค์ที่น่าทึ่งที่สุดคนหนึ่งของโลก ในฐานะที่ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข เป็นสมาชิกของนิตยสาร TIME มาหลายปี จึงขอขุดเอาภาพในอดีตของพี่สตีฟบนหน้าปก TIME มาย้อนความกันอีกสักครั้ง

พี่สตีฟ ขึ้นปก TIME ครั้งแรกฉบับวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 1982 ตอนนั้นเขามีอายุเพียง 26 ขวบ แต่ก็เป็นผู้บริหารบริษัท Apple Computer ที่เขาก่อตั้งขึ้นร่วมกับ สตีฟ วอซเนียก เมื่อปี 1976 ผลงานชิ้นโบว์แดงที่เขาสร้างขึ้นคือเครื่อง Apple I และพัฒนาสู่ Apple II ในเวลาต่อมา ซึ่งทำให้ Apple Computer กลายเป็นบริษัทที่ประสบความสำเร็จอย่างสูง และพี่สตีฟก็กลายเป็นเศรษฐีใหม่ภายในพริบตา

ปี 1985 พี่สตีฟถูกบีบให้ออกจาก Apple Computer ที่เขาสร้างมากับมือ ก่อนที่จะกลับมากินตำแหน่งเดิมอีกครั้งในปี 1997 หลังจากการบริหารงานของผู้บริหารชุดใหม่ล้มเหลว และกลายเป็นจุดเริ่มต้นของความสำเร็จของ Apple Computer อีกครั้ง และ TIME ฉบับวันที่ 18 สิงหาคม 1997 ก็นำภาพพี่สตีฟขึ้นปกอีกรอบ

วันที่ 18 ตุลาคม 1999 TIME ก็จับพี่สตีฟขึ้นปกอีกครั้ง ขนาบข้างด้วยสองตัวการ์ตูนชื่อดังจาก Toy Story วู้ดดี้ และ บัซ ไลท์เยียร์ ที่สร้างโดย Pixar สตูดิโอผลิตภาพยนตร์ที่เขากับ Ed Catmull ร่วมกันก่อตั้งขึ้น โดยซื้อกิจการแผนกคอมพิวเตอร์กราฟฟิกของบริษัท ลูคัส ฟิล์ม มาต่อยอดใหม่จนประสบความสำเร็จ

ปี 2002 พี่สตีฟก็เปิดตัว iMac สู่สายตาชาวโลก สร้างความตื่นตาตื่นใจให้กับผู้ใช้คอมพิวเตอร์เป็นอย่างมาก หน้าปก TIME เพียงแค่ฉบับที่สองของปีนั้น คือฉบับวันที่14 มกราคม 2002 จึงมีภาพพี่สตีฟปรากฏพร้อมเครื่อง iMac ที่ดูล้ำสมัยมากๆ

TIME ฉบับวันที่ 16 ตุลาคม 2005 มีรูปพี่สตีฟขึ้นปกพร้อมด้วย iPod ของเล่นสุดฮิตในเวลานั้น ซึ่งในช่วงปีนั้นเองที่ Apple พัฒนา Gadget ต่างๆ ที่สนองตอบความบันเทิงและการใช้งานในชีวิตประจำวันของคนทั่วไปจนกลายเป็นเทรนด์ใหม่ของโลกไปแล้ว

ปี 2007 TIME ได้ประกาศรายชื่อบุคคลที่มีอิทธิพลต่อโลกในสาขาต่างๆ และหนึ่งในนั้นคือพี่สตีฟ คราวนี้พี่สตีฟอาจจะไม่ได้เด่นเพียงลำพัง เพราะปก TIME ฉบับวันที่ 20 เมษายน 2007 เต็มไปด้วยบุคคลที่มีชื่อเสียงมากมาย ทำให้รูปของพี่สตีฟต้องถูกลดขนาดลงมานิดนึง

TIME ฉบับวันที่ 1 เมษายน 2010 คือการขึ้นปก TIME ครั้งสุดท้ายของพี่สตีฟขณะยังมีชีวิตอยู่ โดยในปี 2010 คือปีทองของ Tablet จากการเริ่มต้นของ iPad ที่ถูกสร้างสรรค์โดยพี่สตีฟเป็นการเปลี่ยนโฉมหน้าการใช้งานคอมพิวเตอร์ของ โลกไปอย่างสิ้นเชิง และยังเป็นการเปิดศักราชใหม่ของการใช้ Tablet แทนเครื่องคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลอีกด้วย

นับจากที่พี่สตีฟขึ้น ปก TIME เป็นครั้งแรกเมื่อปี 1982 เราจะเห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของเขาตั้งแต่รูปลักษณ์ภายนอก จากภาพของเด็กเนิร์ดไว้หนวดเข้มมาสู่ภาพลักษณ์ของผู้บริหารตามวัยวุฒิที่ เพิ่มขึ้น และสิ่งที่เห็นได้ชัดในช่วงปีหลังๆ คือหน้าตาที่ดูอิดโรย ซึ่งอาจเป็นผลมาจากโรคร้าย แต่สิ่งหนึ่งที่ไม่เคยเปลี่ยนคือแววตาของการเป็นคนช่างคิด คนที่มีไอเดียสร้างสรรค์อยู่ตลอด ลองดูดีๆ นะครับ ทุกภาพเราจะเห็นพี่สตีฟเขายิ้มน้อยๆ ที่มุมปาก ราวกับจะบอกเราว่า  “เฮ้…ฉันคิดอะไรใหม่ๆ ได้อีกแล้วล่ะ”

น่าเสียดายนะครับที่เราจะไม่มีโอกาสได้เห็นรอยยิ้มแบบนี้อีกต่อไปแล้ว

——————————————————————————-

เผยแพร่ครั้งแรกใน www.facebook.com/StangMongkolsukLibrary

เคยไหมครับ ทั้งที่เราทำตามคำสั่ง แต่ทำไมถึงโดนว่าทำผิด … เออ ถ้ามันผิดจริง คนสั่งมันก็ต้องผิดด้วยกันสิวะ ในฐานะที่เป็นคนสั่งให้ทำ

บังเอิญว่าคนสั่งไม่ใช่คนแบบเราๆ นี่สิครับ ดันเป็นที่มีอำนาจเหนือกว่าเรา คนพวกนี้ผิดไม่เป็นหรอกครับ เราต่างหากที่มีหน้าที่รับความผิดแทนเขา เพราะเรานั่นแหละทำไม่ดีเอง คนสั่งไม่ได้ผิดซักหน่อย ไม่งั้นก็คนสั่งอาจจะสั่งไม่ถูก (แต่ไม่ผิดนะครับ แค่สั่งไม่ถูก) คนทำต้องใช้วิจารณญาณตัดสินสิว่ายังไงมันถึงถูก สรุปว่าถ้ามันออกมาแย่ เอ็งก็ผิดอยู่ดีนั่นแหละ

เหตุการณ์ที่ว่านี้เกิดขึ้นกับพลทหารดวงซวยสองนาย คือ พลทหารดอว์สัน กับ พลทหารดาวนี่ย์ ที่ต้องโทษคดีฆาตกรรม พลทหารซานดิอาโก โดยที่สองพลทหารยืนยันว่าเขาทำตามคำสั่ง ดังนั้นเขาจึงไม่ผิด และถ้าเขาศาลตัดสินว่าผิด นั่นหมายถึงว่าคำสั่งนั้นผิด แต่เขาไม่ผิด (งงมั้ยเนี่ย)

คำสั่งที่ว่านั้นภาษานาวิกโยธินสหรัฐเขาเรียกว่า รหัสแดง (Code Red) หมายถึงการลงโทษทางวินัยแบบลับๆ ไม่มีอยู่ในระเบียบของกองทัพ เหมือนกับการซ่อมน้องใหม่นั่นแหละครับ เอาแค่สั่งสอนพอให้เข็ดหลาบ จะได้ไม่ทำผิดอีก อย่างเช่น หมู่บาร์นส์ ที่โดนเพื่อนรุมอัดแล้วเอากาวทามือ โทษฐานที่ลืมทายางสนที่มือจนทำปืนหล่น ทำให้หลังจากนั้นหมู่บาร์นส์ก็ไม่เคยทำปืนหลุดมืออีกเลย

เรื่องราวทั้งหมดนี้อยู่ในหนัง Court Room ที่ดูสนุกมากเรื่องหนึ่ง A Few Good Men ออกฉายในปี ๑๙๙๒ ไม่มีฉากแอ๊กชั่นวินาศสันตะโร คุยกันทั้งเรื่องแต่กลับดูสนุกและชวนติดตาม มีประเด็นที่น่าสนใจให้ขบคิดมากมายและบทสนทนาที่ดูฉลาด แถมยังได้ดาราระดับแม่เหล็กมาร่วมแสดง หนังเรื่องนี้ก็เลยฮิตระเบิด

ย้อนกลับไปที่เหตุการณ์ฆาตกรรม พลทหารซานดิอาโก มูลเหตุนั้นเกิดจากความพยายามสั่งสอนให้เขาสำนึกที่ทำอะไรข้ามหัวผู้บังคับบัญชา พลทหารซานดิอาโก เป็นนายทหารที่ด้อยคุณภาพ มีโรคประจำตัว ผลการทดสอบห่วยแตก เป็นตัวถ่วงของเพื่อนๆ แน่นอนว่าเขาไม่มีความสุขกับกองร้อยนี้และเพื่อนๆ ก็ไม่ชอบเขาเท่าไหร่นัก ซานดิอาโก จึงเขียนจดหมายถึงกองทัพขอย้ายตัวเองจากฐานทัพ โดยอ้างว่าจะให้ข้อมูลเรื่องการยิงปืนข้ามแดนเข้าไปในคิวบาเป็นการแลกเปลี่ยน งานนี้สร้างความขุ่นเคืองให้กับ พันโทเจสเซป (แจ๊ค นิโคลสัน) ผู้บังคับการฐานทัพกวนตานาโมเป็นอย่างมาก

หนังมาเน้นเอาที่การสืบสวนหาความจริงว่าใครออกคำสั่ง เพื่ออะไร และทำอย่างไรถึงไม่มีร่องรอย โดยผ่านการทำงานของ ร้อยโทแคฟฟี่ (ทอม ครูส) ทนายหนุ่มที่ดูหยิบโหย่ง ลอยชายไปวันๆ แต่เมื่อเขาเอาจริงก็ไม่มีอะไรจะมาหยุดเขาได้ โดยมี นาวาโทกัลลาเวย์ (เดมี่ มัวร์) ฝ่ายกิจการภายในสาวสวยเป็นผู้ช่วย หนังแทบจะบอกเรากลายๆ ว่าใครเป็นผู้อยู่เบื้องหลัง แต่ความสนุกมันอยู่ตรงที่การสืบสวนหาข้อมูลมามัดตัวให้แน่นหนา คำเฉลยนั้นบอกกันโต้งๆ ตั้งแต่ต้นเรื่อง แต่เราอาจจะไม่ฉุกคิด เหมือนกว่าที่แคฟฟี่จะนึกออกก็เกือบจะเสียท่าไปซะแล้ว

แม้ว่าหนังจะมีบทสรุปอย่างสะใจเมื่อผู้ออกคำสั่งได้รับโทษทัณฑ์ แต่มันก็ยังคงประเด็นเรื่องของศีลธรรมและมโนสำนึกว่าจริงอยู่ที่เราต้องทำตามคำสั่งผู้บังคับบัญชา แต่ถ้านั่นเป็นคำสั่งที่ไม่ถูกต้องล่ะ เรามีสิทธิ์จะคิดต่าง มีสิทธิ์จะตัดสินใจเองได้หรือไม่ว่า “มันไม่ถูกต้องเว้ย”

แคฟฟี่เองก็เอามุมมองนี้มาไล่บี้ ร้อยโทเคนดริค (คีเฟอร์ ซุทเธอร์แลนด์) ที่กดคะแนนพลทหารดาวนี่ย์จนเขาแป้กขั้น เพราะดอว์สันขัดคำสั่งโดยแอบเอาอาหารไปให้เพื่อนทหารที่ถูกขังเดี่ยวและให้อดข้าว

“ผิดด้วยหรือที่พลทหารดอว์สันเกิดมีคุณธรรม การเอาอาหารไปให้ผู้ที่กำลังหิวโหยถือเป็นการทำผิดวินัยกระนั้นหรือ”
“ผิดสิ เขาขัดคำสั่งผู้บังคับบัญชา”
“แต่นั่นคือสิ่งที่ถูกต้อง…”
“ไม่ได้ เขาขัดคำสั่งผม”

แต่ถ้าเขามีมโนธรรมจริง ทำไมถึงยังทำตามคำสั่งงี่เง่าให้ใช้รหัสแดงกับซานดิอาโกล่ะ แม้ว่าจะทำแต่สั่งสอน แต่มันกลับพลาดพลั้งถึงขั้นเสียชีวิตเชียวนะครับ ถ้าเขาคิดถึงใจเขาใจเราเสียแต่แรก ก็คงไม่มีใครตายหรอก

เถียงกันให้ตายก็ไม่จบสิ้นครับ การตัดสินว่าอะไรถูกหรือผิดอาจจะต้องคำนึงถึงสถานการณ์ในตอนนั้น และมวลชนก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่จะชี้ว่าใครถูกใครผิด ลองนึกถึงข่าวที่ตำรวจไล่จับเด็กขายพวงมาลัยหรือเทศกิจไล่จับแม่ค้าดูสิครับ ประชาชนต่างเห็นใจแม่ค้า เขาหาเช้นกินค่ำลำบากขนาดนั้นยังไปจับเขาอีก แต่ตำรวจหรือเทศกิจเขาก็ทำตามหน้าที่นะครับ มองกันสองมุมแบบนี้ก็ไม่มีทางหาข้อสรุปได้ พอแม่ค้าขายของเต็มทางเท้าก็จะมาด่าว่าทำไมไม่จัดการ เอากะเขาสิ

เรื่องแบบนี้มีอยู่ทั่วโลกครับ หันมามองใกล้ๆ ตัวเราก็ได้ บางทีการตัดสินใจทำหรือไม่ทำตามคำสั่งนั้นก็ลำบากนะครับ เพราะไม่ว่ายังไง ‘ผู้น้อย’ แม่งก็เป็นฝ่ายซวยวันยังค่ำ ส่วน ‘ผู้ใหญ่’ ก็ลอยตัวสิครับ เพราะอย่างลืมว่าคนพวกนี้ทำอะไรก็ไม่เคยผิดอยู่แล้นนนน