เคยไหมครับ ทั้งที่เราทำตามคำสั่ง แต่ทำไมถึงโดนว่าทำผิด … เออ ถ้ามันผิดจริง คนสั่งมันก็ต้องผิดด้วยกันสิวะ ในฐานะที่เป็นคนสั่งให้ทำ
บังเอิญว่าคนสั่งไม่ใช่คนแบบเราๆ นี่สิครับ ดันเป็นที่มีอำนาจเหนือกว่าเรา คนพวกนี้ผิดไม่เป็นหรอกครับ เราต่างหากที่มีหน้าที่รับความผิดแทนเขา เพราะเรานั่นแหละทำไม่ดีเอง คนสั่งไม่ได้ผิดซักหน่อย ไม่งั้นก็คนสั่งอาจจะสั่งไม่ถูก (แต่ไม่ผิดนะครับ แค่สั่งไม่ถูก) คนทำต้องใช้วิจารณญาณตัดสินสิว่ายังไงมันถึงถูก สรุปว่าถ้ามันออกมาแย่ เอ็งก็ผิดอยู่ดีนั่นแหละ
เหตุการณ์ที่ว่านี้เกิดขึ้นกับพลทหารดวงซวยสองนาย คือ พลทหารดอว์สัน กับ พลทหารดาวนี่ย์ ที่ต้องโทษคดีฆาตกรรม พลทหารซานดิอาโก โดยที่สองพลทหารยืนยันว่าเขาทำตามคำสั่ง ดังนั้นเขาจึงไม่ผิด และถ้าเขาศาลตัดสินว่าผิด นั่นหมายถึงว่าคำสั่งนั้นผิด แต่เขาไม่ผิด (งงมั้ยเนี่ย)
คำสั่งที่ว่านั้นภาษานาวิกโยธินสหรัฐเขาเรียกว่า รหัสแดง (Code Red) หมายถึงการลงโทษทางวินัยแบบลับๆ ไม่มีอยู่ในระเบียบของกองทัพ เหมือนกับการซ่อมน้องใหม่นั่นแหละครับ เอาแค่สั่งสอนพอให้เข็ดหลาบ จะได้ไม่ทำผิดอีก อย่างเช่น หมู่บาร์นส์ ที่โดนเพื่อนรุมอัดแล้วเอากาวทามือ โทษฐานที่ลืมทายางสนที่มือจนทำปืนหล่น ทำให้หลังจากนั้นหมู่บาร์นส์ก็ไม่เคยทำปืนหลุดมืออีกเลย
เรื่องราวทั้งหมดนี้อยู่ในหนัง Court Room ที่ดูสนุกมากเรื่องหนึ่ง A Few Good Men ออกฉายในปี ๑๙๙๒ ไม่มีฉากแอ๊กชั่นวินาศสันตะโร คุยกันทั้งเรื่องแต่กลับดูสนุกและชวนติดตาม มีประเด็นที่น่าสนใจให้ขบคิดมากมายและบทสนทนาที่ดูฉลาด แถมยังได้ดาราระดับแม่เหล็กมาร่วมแสดง หนังเรื่องนี้ก็เลยฮิตระเบิด
ย้อนกลับไปที่เหตุการณ์ฆาตกรรม พลทหารซานดิอาโก มูลเหตุนั้นเกิดจากความพยายามสั่งสอนให้เขาสำนึกที่ทำอะไรข้ามหัวผู้บังคับบัญชา พลทหารซานดิอาโก เป็นนายทหารที่ด้อยคุณภาพ มีโรคประจำตัว ผลการทดสอบห่วยแตก เป็นตัวถ่วงของเพื่อนๆ แน่นอนว่าเขาไม่มีความสุขกับกองร้อยนี้และเพื่อนๆ ก็ไม่ชอบเขาเท่าไหร่นัก ซานดิอาโก จึงเขียนจดหมายถึงกองทัพขอย้ายตัวเองจากฐานทัพ โดยอ้างว่าจะให้ข้อมูลเรื่องการยิงปืนข้ามแดนเข้าไปในคิวบาเป็นการแลกเปลี่ยน งานนี้สร้างความขุ่นเคืองให้กับ พันโทเจสเซป (แจ๊ค นิโคลสัน) ผู้บังคับการฐานทัพกวนตานาโมเป็นอย่างมาก
หนังมาเน้นเอาที่การสืบสวนหาความจริงว่าใครออกคำสั่ง เพื่ออะไร และทำอย่างไรถึงไม่มีร่องรอย โดยผ่านการทำงานของ ร้อยโทแคฟฟี่ (ทอม ครูส) ทนายหนุ่มที่ดูหยิบโหย่ง ลอยชายไปวันๆ แต่เมื่อเขาเอาจริงก็ไม่มีอะไรจะมาหยุดเขาได้ โดยมี นาวาโทกัลลาเวย์ (เดมี่ มัวร์) ฝ่ายกิจการภายในสาวสวยเป็นผู้ช่วย หนังแทบจะบอกเรากลายๆ ว่าใครเป็นผู้อยู่เบื้องหลัง แต่ความสนุกมันอยู่ตรงที่การสืบสวนหาข้อมูลมามัดตัวให้แน่นหนา คำเฉลยนั้นบอกกันโต้งๆ ตั้งแต่ต้นเรื่อง แต่เราอาจจะไม่ฉุกคิด เหมือนกว่าที่แคฟฟี่จะนึกออกก็เกือบจะเสียท่าไปซะแล้ว
แม้ว่าหนังจะมีบทสรุปอย่างสะใจเมื่อผู้ออกคำสั่งได้รับโทษทัณฑ์ แต่มันก็ยังคงประเด็นเรื่องของศีลธรรมและมโนสำนึกว่าจริงอยู่ที่เราต้องทำตามคำสั่งผู้บังคับบัญชา แต่ถ้านั่นเป็นคำสั่งที่ไม่ถูกต้องล่ะ เรามีสิทธิ์จะคิดต่าง มีสิทธิ์จะตัดสินใจเองได้หรือไม่ว่า “มันไม่ถูกต้องเว้ย”
แคฟฟี่เองก็เอามุมมองนี้มาไล่บี้ ร้อยโทเคนดริค (คีเฟอร์ ซุทเธอร์แลนด์) ที่กดคะแนนพลทหารดาวนี่ย์จนเขาแป้กขั้น เพราะดอว์สันขัดคำสั่งโดยแอบเอาอาหารไปให้เพื่อนทหารที่ถูกขังเดี่ยวและให้อดข้าว
“ผิดด้วยหรือที่พลทหารดอว์สันเกิดมีคุณธรรม การเอาอาหารไปให้ผู้ที่กำลังหิวโหยถือเป็นการทำผิดวินัยกระนั้นหรือ”
“ผิดสิ เขาขัดคำสั่งผู้บังคับบัญชา”
“แต่นั่นคือสิ่งที่ถูกต้อง…”
“ไม่ได้ เขาขัดคำสั่งผม”
แต่ถ้าเขามีมโนธรรมจริง ทำไมถึงยังทำตามคำสั่งงี่เง่าให้ใช้รหัสแดงกับซานดิอาโกล่ะ แม้ว่าจะทำแต่สั่งสอน แต่มันกลับพลาดพลั้งถึงขั้นเสียชีวิตเชียวนะครับ ถ้าเขาคิดถึงใจเขาใจเราเสียแต่แรก ก็คงไม่มีใครตายหรอก
เถียงกันให้ตายก็ไม่จบสิ้นครับ การตัดสินว่าอะไรถูกหรือผิดอาจจะต้องคำนึงถึงสถานการณ์ในตอนนั้น และมวลชนก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่จะชี้ว่าใครถูกใครผิด ลองนึกถึงข่าวที่ตำรวจไล่จับเด็กขายพวงมาลัยหรือเทศกิจไล่จับแม่ค้าดูสิครับ ประชาชนต่างเห็นใจแม่ค้า เขาหาเช้นกินค่ำลำบากขนาดนั้นยังไปจับเขาอีก แต่ตำรวจหรือเทศกิจเขาก็ทำตามหน้าที่นะครับ มองกันสองมุมแบบนี้ก็ไม่มีทางหาข้อสรุปได้ พอแม่ค้าขายของเต็มทางเท้าก็จะมาด่าว่าทำไมไม่จัดการ เอากะเขาสิ
เรื่องแบบนี้มีอยู่ทั่วโลกครับ หันมามองใกล้ๆ ตัวเราก็ได้ บางทีการตัดสินใจทำหรือไม่ทำตามคำสั่งนั้นก็ลำบากนะครับ เพราะไม่ว่ายังไง ‘ผู้น้อย’ แม่งก็เป็นฝ่ายซวยวันยังค่ำ ส่วน ‘ผู้ใหญ่’ ก็ลอยตัวสิครับ เพราะอย่างลืมว่าคนพวกนี้ทำอะไรก็ไม่เคยผิดอยู่แล้นนนน
