ปมที่ยุ่งเหยิงของกอร์เดียส

ท่านคงเคยได้ยินเรื่องของคนโชคดีแบบที่เรียกว่า “ราชรถมาเกย” แต่สำหรับ ท้าวกอร์เดียส คงต้องเรียกใหม่ว่า “ขับราชรถไปเกย”

นครฟรีเจีย (Phrygia) ในยุคโบราณ (อยู่บริเวณตอนกลางของประเทศกรีกในปัจจุบัน) เกิดตกอยู่ในภาวะขาดผู้นำ คือไม่มีกษัตริย์ปกครอง จะด้วยเหตุผลกลใดก็ตามแต่ ชาวเมืองต่างพากันทุกข์ร้อนเมื่อไม่มีผู้นำขึ้นปกครองบ้านเมือง บรรดาโหรหลวงก็ให้คำทำนายไว้ว่า ต่อเมื่อมีผู้มีบุญขับรถเข้ามาในประตูเมืองผู้นั้นคือผู้ที่สมควรขึ้นเป็นกษัตริย์ปกครองนครฟรีเจีย ประจวบเหมาะที่ท้าวกอร์เดียสที่ตอนนั้นยังเป็นเพียงคนธรรมดาพาลูกเมียเดินทางเข้ามาในเมืองพอดี ชาวเมืองจึงเชิญให้กอร์เดียสขึ้นครองบัลลังก์ฟรีเจียนับแต่นั้นมา

เมื่อได้ครองเมืองแล้ว ท้าวกอร์เดียสจึงได้นำเอารถที่ขับมานั้นขึ้นถวายแด่เทพเจ้าในศาลเจ้าประจำเมือง โดยผูกรถติดไว้ในศาลเจ้าด้วยเงื่อนที่ซับซ้อนแน่นหนาและซ่อนปลายอย่างมิดชิดเพื่อมิให้มีผู้ใดแก้ได้ ต่อมามีคำพยากรณ์ไว้ว่าหากผู้ใดสามารถแก้ปมเงื่อนนี้ได้ผู้นั้นจะเป็นผู้มีบุญญาธิการครอบครองเอเชียทั้งมวลได้ จึงมีวีรบุรุษหลายรายพยายามแก้ปมนี้ให้สำเร็จ แต่ก็ล้มเหลวทุกรายไป

จนกระทั่งถึงรัชสมัยพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช ( Alexander the Great) พระองค์กรีฑาทัพไปทุกแว่นแคว้นจนมาถึงเขตเมืองฟรีเจีย เมื่อได้ทราบถึงตำนานดังกล่าว พระองค์ก็ประสงค์จะลองแก้ปมนี้บ้าง ทรงพยายามแก้อยู่นานก็ไม่สำเร็จจึงชักดาบฟันปมขาดเป็นสองท่อนด้วยความหงุดหงิดพระทัย

ต่อมาพระองค์ได้กรีฑาทัพยึดดินแดนต่างๆ อย่างกว้างขวางชนิดที่ไม่มีใครต่อกรด้วยได้ จนขยายอาณาเขตมาถึงอินเดีย นับว่าพระองค์ได้ครองเอเชียทั้งมวล (ในยุคนั้นเชื่อกันว่าอินเดียคือจุดสิ้นสุดของเอเชียแล้ว) จึงตีความกันว่าการที่พระองค์ฟันปมนั้นขาดก็เสมือนกันเป็นผู้ที่แก้ปมนั้นได้สำเร็จและได้ครองเอเชียทั้งมวลสมดังคำทำนาย

คำว่า ปมกอร์เดียน หรือ Gordian Knot จึงเป็นสำนวนในภาษาอังกฤษที่เปรียบเทียบถึงเหตุการณ์ที่ซับซ้อนวุ่นวายยากที่จะแก้ไขได้ หรืออะไรๆ ที่มันยุ่งเหยิงมากๆ เหมือนปมที่ท้าวกอร์เดียสผูกเอาไว้ นอกจากนี้ Gordius ยังใช้เรียกชื่อสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ในแม่น้ำ ซึ่งมีลักษณ์เหมือนเส้นด้ายที่ขมวดเป็นก้อนอย่างยุ่งเหยิงเหมือนปมเชือกไม่มีผิด

ภาพประกอบด้านบนสุดนั้นเป็นผลงานของ Jean-Simon Berthélemy (๑๗๔๓-๑๘๑๑) จิตกรชาวฝรั่งเศส ชื่อภาพ Alexander Cuts the Gordian Knot เป็นภาพเหตุการณ์ตอนที่พระเจ้าอเล็กซานเดอร์กำลังตัดปมกอร์เดียส ปัจจุบันภาพนี้เก็บรักษาไว้ที่ École des Beaux-Arts กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส

ป้ายกำกับ: ศิลปะ, ภาพประวัติศาสตร์, ประวัติศาตร์, ตำนาน